PODMIOTY DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

(Przepisy: Ustawa "O swobodzie działalności gospodarczej", "Prawo działalności gospodarczej" Kodeks spółek handlowych, Kodeks cywilny)

Pojęcie przedsiębiorcy
Podstawowym aktem prawnym dla przedsiębiorców jest Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z dnia 6 sierpnia 2004 r.) Z dniem wejścia w życie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (21 sierpnia 2004) traci moc ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.41)), z wyjątkiem:
1) art. 53-56, które tracą moc z dniem 31 grudnia 2004 r.;
2) art. 7-7i, które tracą moc z dniem 31 grudnia 2006 r.

Ustawa ta określa podstawowe zasady prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 ust.1 i 2 ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Pojęcie przedsiębiorcy i jego oznaczenie zostało także zdefiniowane w Kodeksie cywilnym, mocą ustawy nowelizacyjnej z dnia 14 lutego 2003. (Dz.U. Nr 49 z 2003, poz.408), obowiązującej od 25 września 2003.
Zgodnie z art.43 KC przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędącą osobą prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Działalność gospodarcza

Przez działalność gospodarczą rozumie się zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatację zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Przedsiębiorca działający jednoosobowo
Przedsiębiorca działający jednoosobowo jest właścicielem swojej firmy i sam podejmuje decyzję. W myśl Ustawy osoba fizyczna może stać się przedsiębiorcą, prowadząc zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną i usługową, a także w zakresie poszukiwania, rozpoznawania i eksploatacji zasobów naturalnych, w sposób zorganizowany i ciągły.
Przedsiębiorca podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą we własnym imieniu, a więc na własną odpowiedzialność, chociaż może zatrudniać osobę zarządzającą.
Przepisy Kodeksu Spółek Handlowych umożliwiają tworzenie spółki jednoosobowej (kapitałowej). W tym przypadku spółka staje się osobą prawną, chociaż jest prowadzona jednoosobowo przez osobę fizyczną.

Firma wolnego zawodu
Prawo działalności gospodarczej nie definiuje firmy wolnego zawodu, a także pojęcia wolego zawodu.
Kodeks spółek handlowych umożliwia prawne tworzenie spółki partnerskiej w celu wykonywania wolnego zawodu. Wykaz tych zawodów jest katalogiem zamkniętym i obejmuje zawody: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, księgowego, lekarza, lekarza stomatologa, lekarza weterynarza, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcę majątkowego i tłumacza przysięgłego.

Wspólnik spółki cywilnej
Każdy ze wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez siebie działalności jest przedsiębiorcą działającym zawodowo we własnym imieniu.

Rodzinna firma prywatna
Może mieć charakter spółki cywilnej lub spółki handlowej. Wspólnikami takiej spółki są członkowie rodziny. Z prawnego punktu widzenia nie ma znaczenia czy spółkę tworzą członkowie rodziny, czy osoby obce. Firmę taką może prowadzić i reprezentować na zewnątrz jeden członek rodziny.

Spółka cywilna
Spółkę cywilną tworzą co najmniej dwie osoby na podstawie umowy spółki. Spółka cywilna nie jest podmiotem działalności gospodarczej, podmiotowość mają wspólnicy uznawani za przedsiębiorców w ramach wykonywanej działalności gospodarczej (Prawo działalności gospodarczej i KC art.860 -875).
Materialnym zobowiązaniem wspólników spółki jest wniesienie wkładów pieniężnych (udziałów) lub wkładów niepieniężnych (aportów).

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Założenie firmy prywatnej przez osoby fizyczne może dokonać się poprzez zawiązanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółkę z o.o. zalicza się do spółek kapitałowych, pomimo, ze posiada ona także cechy spółek osobowych. Podstawę prawną spółki z o.o. stanowi Kodeks Spółek Handlowych. (art.151 - 300). Spółka z o.o. może być utworzona przez jedną lub więcej osób.

Spółka partnerska
Spółka partnerska jest jedną ze spółek osobowych. Spółka taka może być utworzona przez wspólników (partnerów) w celu wykonywania wolnego zawodu lub kilku wolnych zawodów. Każdy partner ma prawo reprezentować spółkę samodzielnie, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Spółka jawna
Spółka jawna jest zaliczana do spółek osobowych. Spółka jawna prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem wraz z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.

Spółka komandytowa
Spółka komandytowa to spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania odpowiada bez ograniczenia co najmniej jeden wspólnik zwany komplementariuszem, a odpowiedzialność ograniczoną ma co najmniej jeden wspólnik zwany komandyriuszem.

Spółka akcyjna
Należy do spółek kapitałowych, może ją zawiązać jedna lub więcej osób. Wspólnikami spółki akcyjnej są akcjonariusze, którzy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w statucie.

Spółka komandytowo - akcyjna
To spółka osobowa (Kodeks Spółek Handlowych). Jej celem jest prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą , w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki odpowiada bez ograniczeń, co najmniej jeden wspólnik (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem.

Spółki cywilne i spółki osobowe zaliczane do spółek handlowych nie posiadają osobowości prawnej.
Spółki kapitałowe jak spółka akcyjna i spółka z ograniczona odpowiedzialnością są osobami prawnymi od momentu rejestracji sądowej.

Założenie firmy od strony prawnej i administracyjnej jest uwarunkowane statusem organizacyjno - prawnym zakładanej firmy. Inna jest procedura zakładania firmy prywatnej czy spółki cywilnej, jeszcze inna spółki handlowo - osobowej lub kapitałowej. Od 1 stycznia 2001 podmioty gospodarcze, z wyjątkiem osób fizycznych podlegają rejestracji sądowej na podstawie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997
o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Osoby fizyczne, w tym wspólnicy spółek cywilnych występują o wpis do ewidencji działalności gospodarczej w urzędzie gminy.