ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH
W ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej należy zgłosić się do terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - właściwej ze względu na adres Twojej siedziby - w celu sporządzenia i przekazania do ZUS odpowiednich dokumentów ubezpieczeniowych, przede wszystkim zgłoszeń:siebie jako płatnika składek i siebie jako osoby ubezpieczonej z tytułu prowadzenia działalności.

Do ZUS-u należy zabrać:
- dowód osobisty,
- numer rachunku bankowego,
oraz kopie:
- decyzji naczelnika urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP,
- zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON,
które będziesz musiał dołączyć do zgłoszenia płatnika składek - ZUS ZFA.

Formularz ZUS ZFA
Zgłoszenie/ zmiana danych płatnika składek osoby fizycznej i ewentualnie innych ubezpieczonych w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku opłacania składek za siebie i/lub innego pierwszego ubezpieczonego (pracownika, osobę współpracującą, zleceniodawcę).

Zgłoszenie płatnika składek (ZUS ZFA) oraz zgłoszenie zmiany/korekty danych identyfikacyjnych płatnika (ZUS ZIPA) przekazuje się do wskazanej przez ZUS terenowej jednostki organizacyjnej zawsze w formie dokumentu pisemnego, według ustalonego wzoru, albo w formie wydruku z aktualnego programu informatycznego udostępnionego przez ZUS, dołączając kopię decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP i zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu numeru REGON. Tych dokumentów nie można przekazywać poprzez teletransmisję danych.

Przedsiębiorca od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, o ile nie będą zachodziły okoliczności wyłączające obowiązek ubezpieczeń. Dobrowolnie może podlegać ubezpieczeniu chorobowemu. Takie zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym obowiązują, w przypadku, kiedy działalność gospodarcza jest jedynym tytułem do ubezpieczeń i przedsiębiorca nie nabył prawa do emerytury lub renty. Zawsze obowiązującym ubezpieczeniem jest ubezpieczenie zdrowotne.

W sytuacjach, kiedy osoba fizyczna poza działalnością gospodarczą ma równocześnie inne tytuły do ubezpieczeń lub podejmuje się prowadzenia więcej niż jednej działalności gospodarczej, szczegółowe informacje, odnośnie zasad podlegania ubezpieczeniom, są do uzyskania m.in. w jednostkach terenowych ZUS.
W niektórych przypadkach bowiem ubezpieczenia emerytalne i rentowe stają się dobrowolne dla osoby prowadzącej działalność. Przykładowo, jeżeli osoba prowadząca działalność gospodarczą jest jednocześnie pracownikiem i podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca odpowiada, co najmniej kwocie minimalnego wynagrodzenia, to z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej będzie podlegała obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Jeżeli osoba fizyczna przystąpi do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, wówczas obowiązkowo będzie również podlegać ubezpieczeniu wypadkowemu, ale nie będzie miała prawa do ubezpieczenia chorobowego, natomiast ubezpieczenie zdrowotne będzie dla niej obowiązkowe. Jeżeli nie przystąpi do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, wówczas obowiązkowo będzie podlegała tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Jeżeli będzie obowiązkowo podlegała ubezpieczeniom społecznym i/lub ubezpieczeniu zdrowotnemu, to w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej powinna dokonać zgłoszenia do odpowiednich ubezpieczeń.

Osoba prowadząca działalność samodzielnie, tj. bez zatrudniania dodatkowych osób, powinna za każdy miesiąc prowadzenia działalności i podlegania ubezpieczeniom, w terminie do 10 dnia następnego miesiąca, przekazać do ZUS dokument rozliczeniowy - deklarację rozliczeniową ZUS DRA, m.in. z rozliczeniem należnych składek i wypełnionym blokiem XI oraz opłacić składki wyłącznie na własne ubezpieczenia i/lub Fundusz Pracy.
Jeżeli osoba prowadząca działalność gospodarcza ma osoby współpracujące, będzie zatrudniała pracowników lub inne osoby (np. zleceniobiorców), to ma obowiązek, w ciągu 7 dni od ich zatrudnienia, dokonać ich zgłoszenia do ubezpieczeń.

Pracownik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, a także obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wymiar procentowy obowiązujących składek:
ub. Emerytalne 19,52% podstawy składek
ub. Rentowe – 13%
ub. Wypadkowe – 1,93%*
ub. Chorobowe 2,45%
ub. Zdrowotne 8.75%

* składka na ubezpieczenie wypadkowe od 1.01.2003 r. jest zróżnicowana i wynosi od 0,97% do 3,86% podstawy wymiaru; płatnicy składek samodzielnie ustalają odpowiednia stopę procentową stosownie do obowiązujących w tej materii przepisów.
Dla Przedsiębiorców samodzielnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy zgłaszają do ubezpieczeń nie więcej niż 9 osób składka ta jest stała i wynosi 1,93 %.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą składki finansują w całości z własnych środków.

Podstawa wymiaru składek

Podstawa wymiaru składek jest to kwota, od której naliczamy należne składki mnożąc ją przez zaprezentowane powyżej stropy procentowe. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe oraz Fundusz Pracy jest zadeklarowana przez Przedsiębiorcę kwota, nie niższa jednak niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest inna niż pozostałych składek i stanowi zadeklarowaną kwotę, nie niższą jednak niż 75% przeciętnego wynagrodzenia (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku).

Zgłoszenia do ubezpieczeń dokonuje się na formularzu:
ZUS ZUA - w razie podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.
ZUS ZZA - w razie podlegania wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Ponadto, płatnik składek jest zobowiązany do comiesięcznego rozliczania i opłacania składek za siebie i/lub osoby współpracujące (na ubezpieczenia społeczne i/lub ubezpieczenie zdrowotne i/lub na Fundusz Pracy) oraz za inne zatrudniane osoby (na ubezpieczenia społeczne i/lub ubezpieczenie zdrowotne i/lub na Fundusz Pracy i/lub na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych).

W tym przypadku za każdy miesiąc kalendarzowy należy sporządzić i przekazać do ZUS komplet dokumentów rozliczeniowych za dany miesiąc, tj. imienne raporty miesięczne - odpowiednio ZUS RCA, ZUS RZA i/lub ZUS RSA za siebie i inne osoby ubezpieczone wraz ze sporządzoną na ich podstawie deklaracją rozliczeniową ZUS DRA oraz - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca - opłacić składki.

Właściciel firmy jest także zobowiązany rozliczać oraz opłacać składki na Fundusz Pracy 2,45% podstawy za każdą osobę (w tym także za siebie), podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym - jeżeli osoba ta w przeliczeniu na okres miesiąca osiąga łączny (tj. pochodzący z różnych źródeł) przychód stanowiący podstawę wymiaru składek, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia - zobowiązany rozliczać oraz opłacać składki także na Fundusz Pracy.

Za osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę oraz za zleceniobiorców podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym właściciel firmy jest zobowiązany rozliczać oraz opłacać składki również na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 0,15% podstawy. Za siebie i osoby współpracujące nie musi opłacać składek na ten Fundusz.

Uwaga!
Począwszy od dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2003 r., osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie i/lub osoby współpracujące, zwolnione są z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące, w przypadku gdy nic się nie zmienia w stosunku do danych wykazanych w ostatnio złożonych dokumentach rozliczeniowych. Zwolnienie dotyczy także tych sytuacji, gdy następuje zmiana w stosunku do danych rozliczeniowych wykazanych w poprzednich dokumentach, ale jest to zmiana wynikająca ze zmiany wysokości minimalnej podstawy wymiaru składek.

Zwolnienie ze składania dokumentów dotyczy przypadków, w których płatnik opłaca składki na:
- ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne,
- ubezpieczenia społeczne,
- ubezpieczenie zdrowotne.
Osoba, która jest zwolniona z obowiązku przekazywania dokumentów rozliczeniowych, zobowiązana jest tylko opłacać składki za kolejne miesiące.

Jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zwolniona z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za dany miesiąc, wówczas w dokumencie polecenia przelewu/wpłaty gotówkowej, w polu "Deklaracja" wpisuje rok i miesiąc, którego wpłata dotyczy, zaś w polu "Nr deklaracji" wpisuje 01.

Uwagi:
1. Zgłaszając daną osobę (np. osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności, pracownika, zleceniobiorcę) do ubezpieczeń - na dokumencie ZUS ZUA lub ZUS ZZA - należy zwrócić szczególną uwagę na podanie prawidłowych danych identyfikacyjnych ubezpieczonego, tj. nazwiska i imienia, daty urodzenia oraz numeru PESEL i NIP, a w przypadku gdy ubezpieczonemu nie nadano tych numerów lub jednego z nich - serii i numeru dowodu osobistego lub paszportu,

2. Zgłoszenie do ubezpieczeń (ZUS ZUA lub ZUS ZZA) musi być podpisane przez ubezpieczonego.

3. Jeżeli składki będą rozliczane za więcej niż 5 osób, to zgłoszenia ubezpieczonych, zgłoszenia płatnika składek, składane w trybie zmiany/korekty, oraz dokumenty rozliczeniowe należy przekazywać poprzez teletransmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z aktualnego programu informatycznego udostępnionego przez ZUS. W przypadku, kiedy składki są rozliczane za nie więcej niż 5 osób, to wymienione dokumenty można przekazywać w formie dokumentu pisemnego, według ustalonego wzoru albo w formie wydruku z aktualnego programu informatycznego udostępnionego przez ZUS.

4. W terenowej jednostce organizacyjnej ZUS znajdują się odpowiednie formularze i wskazówki dotyczące ich wypełniania oraz poradniki, a także płyta z aktualnym programem informatycznym PŁATNIK, który znacznie ułatwi sporządzanie dokumentów i ich przekazywanie do ZUS. Poradniki dla płatników składek oraz aktualna wersja programu PŁATNIK są również dostępne w serwisie internetowym ZUS pod adresem: www.zus.gov.pl. 5. Należy koniecznie zapoznać się z ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych.

Kopie dokumentów przekazanych do ZUS należy przechowywać przez 5 lat.

Wszystkie formularze dostępne są na stronie www.zus.pl

Jeżeli np. posiada się status absolwenta szkoły ponadpodstawowej lub zatrudnia na umowę o pracę osoby niepełnosprawne, należy zapytać w najbliższej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, czy w danym przypadku nie ma szczególnych uregulowań w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym i/lub ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz szczególnych zasad dotyczących rozliczania i opłacania składek na te ubezpieczenia, Fundusz Pracy i/lub Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

Ulgi:
Osoby, które po 24 sierpnia 2005 r. rozpoczną prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, będą mogły opłacać, w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności, składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej przez siebie kwoty, nie niższej jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 150, poz. 1248).

Składki na ubezpieczenia od tak ustalonej podstawy wymiaru składek będą mogły opłacać jedynie osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, w tym wspólnicy spółki cywilnej. Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą skorzystać wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowy wspólnik spółki z o.o.

W 2005 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 849 zł. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób rozpoczynających działalność wynosi więc 254,70 zł (30% x 849 zł).

Od 1 stycznia 2006 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 899,10 zł. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności wynosi więc 269,73 zł (30 % x 899,10 zł)

Od tej podstawy osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności będzie naliczała także składki na ubezpieczenie wypadkowe oraz chorobowe (jeżeli przystąpi do tego ubezpieczenia - ubezpieczenie chorobowe dla osoby prowadzącej działalność jest dobrowolne).
Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności powinna naliczać i opłacać na ogólnych zasadach, czyli od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), osoby prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek opłacać składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jeśli wynoszą one w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

Oznacza to, że osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności gospodarczej i jako podstawę wymiaru deklarująca 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia nie opłaca składki na Fundusz Pracy, ponieważ jej podstawa wymiaru na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla tych osób w styczniu i lutym 2006 r. stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 269,73 zł (30% kwoty minimalnego wynagrodzenia w 2006 r.).

Za styczeń i luty 2006 r. składka na ubezpieczenia społeczne wyżej wymienionych osób nie może być niższa niż:

- 52,65 zł (tj. 19,52%) na ubezpieczenie emerytalne

- 35,06 zł (tj. 13%) na ubezpieczenia rentowe

- 6,61 zł (tj. 2,45%) na ubezpieczenie chorobowe

Decydujące znaczenie dla ustalenia, czy istnieje w danym przypadku obowiązek ubezpieczeń, ma faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a nie posiadanie uprawnień do jej prowadzenia. Dlatego też osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i jako datę rozpoczęcia prowadzenia działalności podała, np. 1 sierpnia, ale faktycznie rozpoczęła działalność dopiero od 25 sierpnia lub później, może skorzystać z preferencyjnych zasad naliczania składek. Znaczenie ma bowiem data faktycznego rozpoczęcia prowadzenia działalności.

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie skorzystają osoby, które:

- wprowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność,

- wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Ponadto:
1. Pracodawca ma obowiązek bieżącego informowania właściwych miejscowo powiatowych urzędów pracy o wolnych miejscach zatrudnienia lub miejscach przygotowania zawodowego, a przed zatrudnieniem pracownika - uzyskania od niego oświadczenia o pozostawaniu lub nie pozostawaniu przez niego w rejestrze bezrobotnych. W przypadku zatrudnienia osoby bezrobotnej w ciągu 5 dni powiadamia o tym fakcie właściwy powiatowy urząd pracy.

2. W ciągu 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności należy powiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy oraz właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności.

KONIEC formalności związanych z rejestracją firmy osoby fizycznej, ale tylko w przypadku, kiedy nie trzeba uzyskać koncesji lub spełnić innych warunków np. ochrony środowiska, przepisów sanitarnych, przeciwpożarowych.

Formularz ZUS ZUA >>pobierz<<